Mục lục bài viết
Trong trường hợp cha mẹ không đạt được thỏa thuận về quyền nuôi con khi ly hôn, Tòa án sẽ đưa ra quyết định dựa trên quyền lợi tốt nhất của đứa trẻ. Tòa sẽ xem xét toàn diện nhiều yếu tố để đảm bảo con được phát triển trong môi trường tốt nhất. Cùng Dignity Law tìm hiểu các điều kiện để giành quyền nuôi con khi ly hôn
1. Ai sẽ giành được quyền nuôi con khi ly hôn nếu cả hai vợ chồng có điều kiện ngang nhau?
Căn cứ Khoản 2 Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định:
“2. Vợ, chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con, nghĩa vụ, quyền của mỗi bên sau khi ly hôn đối với con; trường hợp không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con; nếu con từ đủ 07 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con.”
Khi giải quyết vấn đề con cái trong các vụ án ly hôn, Tòa án luôn tuân thủ nguyên tắc lấy quyền lợi của con làm ưu tiên hàng đầu.
1.1. Khi cha mẹ thỏa thuận được
Tòa án sẽ ưu tiên dựa vào sự thỏa thuận của hai bên. Cha mẹ có thể cùng thống nhất về người trực tiếp nuôi con, về quyền và nghĩa vụ của mỗi người sau khi ly hôn. Thỏa thuận này có thể được đưa ra bất kỳ lúc nào trước, trong hoặc sau quá trình yêu cầu Tòa án chấm dứt quan hệ hôn nhân.
1.2. Khi cha mẹ không thỏa thuận được
Nếu hai bên không thể đi đến thống nhất, Tòa án sẽ tự mình quyết định. Căn cứ để Tòa án giao con cho một bên nuôi dưỡng, chăm sóc sẽ dựa trên các yếu tố nhằm đảm bảo quyền lợi tốt nhất cho con. Các yếu tố này bao gồm:
1.2.1. Về tình cảm lo lắng của cha mẹ với con
Trong thực tế, Tòa án sẽ dựa vào bằng chứng về sự quan tâm, chăm sóc của cha mẹ đối với con cái để đưa ra quyết định cuối cùng. Sự quan tâm này không chỉ là những hành động nhất thời mà là cả một quá trình lâu dài và kiên trì.
Vì vậy, các tài liệu và bằng chứng thể hiện sự chăm sóc của bạn trước khi ly hôn sẽ có giá trị lớn khi Tòa án xem xét. Những bằng chứng này có thể là:
- Ảnh chụp bạn đưa đón con đi học.
- Biên bản họp phụ huynh.
- Hình ảnh các chuyến đi chơi, du lịch cùng con.
- Video ghi lại các hoạt động thường ngày, các trò chơi bạn đã chơi cùng con.
Những bằng chứng này sẽ giúp Tòa án thấy được ai là người thực sự dành nhiều thời gian và tình cảm để nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục con, từ đó đảm bảo quyền lợi tốt nhất cho đứa trẻ.
1.2.2 Các điều kiện về kinh tế của cha mẹ
Để Tòa án có cơ sở xét xử, bạn cần cung cấp các tài liệu chứng minh khả năng tài chính của mình. Đây là một trong những yếu tố quan trọng để Tòa án quyết định ai sẽ là người nuôi con sau ly hôn.
Các tài liệu chứng minh kinh tế
- Thu nhập từ lao động:
- Hợp đồng lao động.
- Sao kê bảng lương.
- Sao kê tài khoản ngân hàng nhận lương hàng tháng.
- Thu nhập từ các nguồn khác:
- Sổ tiết kiệm.
- Chứng nhận sở hữu cổ phần, cổ phiếu, trái phiếu.
- Hợp đồng cho thuê tài sản (nhà, đất, xe cộ,…).
Những giấy tờ này giúp Tòa án đánh giá một cách khách quan khả năng kinh tế của bạn, từ đó đưa ra quyết định đảm bảo quyền lợi tốt nhất cho con cái.
1.2.3 Điều kiện về chỗ ở
Khi giải quyết quyền nuôi con khi ly hôn, Tòa án sẽ xem xét điều kiện về chỗ ở của cả hai vợ chồng. Dù pháp luật không bắt buộc người nuôi con phải có nhà đất riêng, nhưng một nơi ở ổn định là yếu tố rất quan trọng.
Vì sao chỗ ở ổn định lại quan trọng?
Trong trường hợp các điều kiện khác của hai bên là tương đương, Tòa án sẽ ưu tiên giao con cho người có chỗ ở ổn định. Điều này xuất phát từ thực tế, việc liên tục thay đổi chỗ ở sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến cuộc sống sinh hoạt và quá trình học tập của con cái. Một nơi ở cố định giúp trẻ có môi trường phát triển ổn định, an toàn và dễ dàng hòa nhập hơn.
1.2.4 Điều kiện về thời gian chăm sóc, giáo dục
Thời gian và công sức là yếu tố then chốt trong việc giành quyền nuôi con khi ly hôn. Vì vậy, Tòa án sẽ xem xét kỹ lưỡng điều kiện này khi quyết định ai là người trực tiếp nuôi con.Thời gian và công sức là yếu tố then chốt trong việc nuôi dưỡng và giáo dục con cái. Vì vậy, Tòa án sẽ xem xét kỹ lưỡng điều kiện này khi quyết định ai là người trực tiếp nuôi con.
Ở mỗi độ tuổi, trẻ đều có những thay đổi về tâm lý, nhận thức và tình cảm. Do đó, người trực tiếp nuôi con cần dành nhiều thời gian để quan tâm, quan sát và kịp thời giáo dục con.
Nếu một người có công việc quá bận rộn hoặc phải thường xuyên vắng nhà (ví dụ: đi công trình, đi công tác dài ngày, lái xe đường dài), Tòa án có thể nhận định người đó không có đủ điều kiện về thời gian để chăm sóc, giáo dục con cái. Ngược lại, người có công việc linh hoạt và có thể dành nhiều thời gian ở bên con sẽ được ưu tiên hơn.
1.2.5 Về môi trường sống và sinh hoạt
Trong quyết định quyền nuôi con khi ly hôn, Tòa án sẽ đặc biệt xem xét môi trường sống và sinh hoạt mà mỗi bên có thể cung cấp cho con cái. Môi trường bao gồm gia đình, nhà trường và xã hội, có tác động rất lớn đến sự phát triển tính cách và nhận thức của trẻ.
Nếu một bên có lối sống lành mạnh trong khi bên còn lại có lối sống tiêu cực, Tòa án sẽ ưu tiên giao con cho người có môi trường sống tốt hơn. Điều này nhằm đảm bảo con cái được lớn lên trong một môi trường tích cực, tránh những ảnh hưởng xấu đến tâm lý và tình cảm.
2. Điều kiện giành quyền nuôi con khi ly hôn
Để giành quyền nuôi con khi ly hôn, cha hoặc mẹ cần đáp ứng đầy đủ các điều kiện về kinh tế và tinh thần, nhằm đảm bảo quyền lợi tốt nhất cho con. Các điều kiện để giành quyền ở phần trên.
Những lưu ý đặc biệt
- Con dưới 36 tháng tuổi: Thông thường, con dưới 36 tháng tuổi sẽ được giao cho mẹ trực tiếp nuôi dưỡng, trừ khi mẹ không đủ điều kiện.
- Con từ 7 tuổi trở lên: Trẻ từ 7 tuổi trở lên có quyền bày tỏ nguyện vọng và Tòa án sẽ xem xét quyết định của trẻ.
3. Nghĩa vụ và quyền của cha, mẹ trực tiếp trong quyền nuôi con khi ly hôn
Căn cứ theo Điều 83 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định về nghĩa vụ và quyền của cha, mẹ trực tiếp nuôi con đối với người không trực tiếp nuôi con như sau:
Cha, mẹ trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu người không trực tiếp nuôi con thực hiện các nghĩa vụ theo quy định tại Điều 82 của Luật này; yêu cầu người không trực tiếp nuôi con cùng các thành viên gia đình tôn trọng quyền được nuôi con của mình.
Cha, mẹ trực tiếp nuôi con cùng các thành viên gia đình không được cản trở người không trực tiếp nuôi con trong việc thăm nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con.
Vì vậy, cha hoặc mẹ trực tiếp nuôi dưỡng con cái không được lạm dụng quyền này để cản trở quyền thăm nom con của người còn lại.
4. Nghĩa vụ và quyền của cha, mẹ không trực tiếp trong quyền nuôi con khi ly hôn
Sau khi ly hôn, người không trực tiếp nuôi con vẫn có nghĩa vụ cấp dưỡng và tôn trọng quyền sống của con với người nuôi dưỡng. Về mặt pháp lý, người này có quyền thăm nom con và không ai được phép ngăn cản.
Điều 82 Luật hôn nhân và gia đình 2014 quy định về nghĩa vụ và quyền của cha, mẹ không trực tiếp nuôi dưỡng như sau:
- Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ tôn trọng quyền của con được sống chung với người trực tiếp nuôi.
- Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con.
- Sau khi ly hôn, người không trực tiếp nuôi con có quyền, nghĩa vụ thăm nom con mà không ai được cản trở.
Tuy nhiên, nếu người không trực tiếp nuôi con lạm dụng việc thăm nom để cản trở hoặc gây ảnh hưởng xấu đến việc chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục con, người đang nuôi con có quyền yêu cầu Tòa án hạn chế quyền thăm nom của người đó.
5. Hồ sơ và thủ tục giành quyền nuôi con khi ly hôn
Để thực hiện thủ tục giành quyền nuôi con khi ly hôn, hồ sơ cần chuẩn bị bao gồm đầy đủ các giấy tờ bên dưới:
1. Đơn yêu cầu thay đổi quyền nuôi con khi ly hôn hoặc đơn khởi kiện yêu cầu thay đổi quyền nuôi con khi ly hôn;
2. Quyết định, bản án ly hôn đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án
3. Chứng minh Nhân dân/Căn cước công dân/Hộ chiếu còn hạn;
4. Giấy khai sinh của con;
5. Các chứng cứ chứng minh cho việc khởi kiện thay đổi quyền trực tiếp nuôi con ( trường hợp hai bên không thỏa thuận được hoặc khởi kiện thay đổi quyền nuôi con khi ly hôn nếu người đang trực tiếp nuôi con không còn đủ điều kiện để nuôi con).
